Deum de Deo

Vandaag, 2 mei, vieren we de heilige Athanasius van Alexandrië (296-373), bisschop en kerkleraar. Athanasius nam deel aan het Concilie van Nicea (328) waar de bekende geloofsbelijdenis vastgesteld en het arianisme veroordeeld werd. Dit arianisme komt er kort gezegd op neer dat Christus niet zelf God is, maar een schepsel van God. Ook Athanasius bestreed deze dwaalleer en zou dat de rest van zijn leven blijven doen, ook al betekende dat tot vijfmaal toe een verbanning uit zijn stad Alexandrië. Zijn levenslange verdediging van de goddelijke natuur van Jezus Christus, ook tegen de stroom in, maakt Athanasius ook in 2011 nog actueel.

Want dat vergeten we wel eens: Jezus Christus was niet slechts een voorbeeldig mens, een inspirerende leraar die we kunnen navolgen. Jezus is niet een idool tussen andere idolen, inwisselbaar voor Boedha of Mohammed –of desnoods Marco Borsato. Christus is God. We hebben het zondag nog gehoord van de apostel Thomas die, toen hij voor de verrezen Christus stond en zijn handen in zijn wonden legde, zei: “Mijn Heer en mijn God” (Joh. 20, 28). Maar dit is nog steeds, net als 1700 jaar geleden, een inconvenient truth die maar al te graag wordt vervangen door de vrijblijvender variant dat –om die formulering maar te gebruiken –het christendom ook maar een mening is. En dus heeft onze oude kerkleraar sint Athanasius ons ook nu nog wat te vertellen.

Dat is ook een aspect van heiligheid: het voorbeeld dat de heilige biedt aan generaties na hem, zelfs na anderhalf duizend jaar nog. Een heilig is –net als een zalige –niet zonder zonde of vergissingen, maar is wel, door leven en geloof, een tijdloos voorbeeld, en een expliciete verbinding van de tweeduizend jaar oude kerkgeschiedenis met het heden en met de toekomst. Sint Athanasius van Alexandrië leert ons in ieder geval dat het geloof steeds opnieuw en expliciet beleden moet worden: Deum de Deo, consubstantialem Patri!