Het Handelsblad en de paus

Het is opvallend hoe twee (nagenoeg) gelijke uitingen van de paus over condoomgebruik in Afrika zulke verschillende reacties teweeg kunnen brengen. Werd Benedictus XVI de vorige keer nog verketterd en beschuldigd van (medeplichtigheid aan) misdaden tegen de menselijkheid, dit keer was lof zijn deel. Het zij zo.

Maar niet overal was lof. Bijvoorbeeld voor NRC Handelsblad was dit slechts aanleiding om de Kerk maar weer eens (indirect) te beschuldigen van (medeplichtigheid aan) massamoord en van structurele onmenselijkheid.

Correspondent Bas Mesters meende het volgende te moeten stellen in een verder niet zo schokkend artikel over het interview met Benedictus:

Nu hij als eerste kerkvorst in de geschiedenis menselijkheid in een boek toont…

Niet iets wat je zou verwachten in een nieuwsbericht in de krant die naar eigen zeggen ‘de nuance zoekt’. En het hoofdredactioneel commentaar over de kwestie is ook al van een bedenkelijk niveau. Vandaar onderstaande brief die ik vanavond verstuurd heb.

L.S.

Het is niet mijn gewoonte in de pen te klimmen bij iedere slordigheid in mijn krant. Maar in uw uitgave van afgelopen maandag vond ik een opmerking waarop ik toch moet reageren.

Het gaat om het artikel van uw correspondent Bas Mesters over de uitlatingen van paus Benedictus XVI over condoomgebruik door risicogroepen. In dit artikel deelt uw correspondent de lezer mee dat deze paus “als eerste kerkvorst in de geschiedenis menselijkheid in een boek toont”. Dat is nogal wat. Van alle bisschoppen die er in de tweeduizend jaar tellende geschiedenis van de Kerk zijn geweest, van alle boeken die deze kerkvorsten hebben geschreven, zou dit de eerste keer zijn dat er iets menselijks in staat. Aldus Bas Mesters. Dat strookt in ieder geval niet met mijn eigen ervaring. De enkele boeken van kerkvorsten die ik zelf gelezen heb, zijn bij uitstek menselijk. Zoals ook de Rooms Katholieke Kerk zelf meer aandacht voor de mens en zijn waardigheid heeft dan menig ander.

Uw correspondent Mesters probeert hier zelfs niet meer een schijn van onafhankelijke journalistiek op te houden, maar draagt op een nogal gemakkelijke manier een antiklerikale (persoonlijke?) mening uit onder de vlag van kwaliteitsjournalistiek. Ik hoop dat u het met mij eens bent dat dit soort opmerkingen niet thuis horen in wat zichzelf graag ziet als een kwaliteitskrant, en ik ga ervan uit dat deze opmerking van Bas Mesters door de eindredactie over het hoofd is gezien. Indien deze zin een bewuste bijdrage is geweest aan “slijpsteen van de geest” NRC Handelsblad hoor ik dat graag van u.

Een tweede stuk dat mij onaangenaam trof deze maandag en dat ik gemakshalve maar meeneem in deze brief, is uw tweede hoofdredactionele commentaar: ‘Benedictus en condoom’. Het lijkt er sterk op dat u uw conclusie al klaar had liggen en daar een redenering omheen heeft gebouwd. Dat die redenering vrij opzichtig rammelt, is voor u blijkbaar niet belangrijk. Om er slechts een paar punten uit te nemen:

1. U stelt dat de paus “tot inkeer” is gekomen. Tegelijkertijd onderkent u dat er in de leer van de Kerk niets veranderd is – dat kan ook niet in een interview. Hoe het dan zit met die “inkeer” blijft onduidelijk.

2. U stelt dat (katholieke) Afrikanen geen condoom gebruiken omdat dat niet mag van het Vaticaan, terwijl zij de leer van Rome op dit gebied verder volledig naast zich neer leggen. Zou het kunnen dat de invloed van het Vaticaan op het seksuele gedrag in Afrika minder ver reikt dan u hoopt?

3. Tot slot uw conclusie dat de katholieke leer over seksualiteit (dat seks thuis hoort in een huwelijk tussen man en vrouw) verantwoordelijk is voor miljoenen aidsslachtoffers. Deze is op zijn zachtst gezegd opmerkelijk.

Bij deze dan ook het vriendelijke verzoek in het vervolg iets meer aandacht te besteden aan uw hoofdredactionele commentaren.

Met vriendelijke groet,
R.F. van Wijk