Tolerantie
Lang geleden heb ik hier wel eens iets geschreven over het begrip tolerantie, als de meest minimale vorm van vreedzaam omgaan met de ander. Vanavond las ik onderstaande tekst waarbij mijn eigen stukje misschien wel aansluit:
Tolerantie houdt in dat mensen met een verschillend geloof of zonder een geloof elkaar wederzijdse overtuigingen, praktijken en levenswijzen toestaan die ze zelf afwijzen. Deze verdraagzaamheid moet gebaseerd zijn op wederzijdse erkenning, waardoor conflictueuze tegenstellingen overbrugd kunnen worden. Deze erkenning mag niet verward worden met de waardering van de andere cultuur en levenswijze, van de afgewezen overtuigingen en praktijken. We hoeven alleen tolerant te zijn tegenover wereldbeschouwingen die we verkeerd vinden en tegenover gewoonten die ons niet bevallen. Erkenning heeft niets te maken met de waardering van deze of gene eigenschappen of prestaties; het heeft te maken met het besef dat men deel uitmaakt van een inclusieve gemeenschap van gelijkgerechtigde burgers, waarin de een tegenover de ander rekenschap dient af te leggen over zijn politieke uitspraken en handelingen.
Uitgesproken door Jürgen Habermas in zijn Nexus-lezing, 15 maart in Tilburg (de hele tekst is hier te lezen, in het Engels en voorzien van een onjuist onderschrift), waarvan door mij reeds op een andere plek verslag is gedaan. Habermas heeft een iets positievere kijk op tolerantie dan ik destijds, door de toevoeging van het begrip erkenning. Voor de minimalistische variant van tolerantie, zie dit citaat van Magriet de Moor:
Tolerantie wordt vaak in één adem genoemd met respect, maar aan onze tolerantie, die haar wortels in de zestiende en zeventiende eeuw heeft, ligt geen respect ten grondslag, integendeel: wij hebben de religie van de ander gehaat, katholieken en calvinisten hadden geen greintje respect voor de opvattingen van de andere kant, en onze Tachtigjarige Oorlog was niet alleen een opstand tegen Spanje, maar ook een bloedige jihad van de orthodoxe calvinisten tegen het katholicisme.
Reageer