Onfeilbaarheid
In een andere discussie op dit weblog is gesteld dat de paus niet onfeilbaar is. Dat is slechts ten dele waar. In 1870 is door paus Pius IX de pauselijke onfeilbaarheid afgekondigd, door het Eerste Vaticaans Concilie in dat jaar gedefinieerd als: ‘Wanneer de bisschop van Rome Ex Cathedra spreekt, dat wil zeggen wanneer hij in de uitoefening van zijn ambt als herder en leraar van alle christenen krachtens zijn hoogste apostolische ambtsbevoegdheid onherroepelijk beslist, dat een geloofs- of zedendoctrine in de gehele Kerk aanvaard moet worden, dan bezit hij op grond van de goddelijke bijstand, die hem in Sint Petrus is beloofd, die onfeilbaarheid waarmee de goddelijke Verlosser zijn Kerk in de onherroepelijke beslissing over een geloofs- of zedendoctrine heeft uitgerust.’ (Katholieknederland.nl)
Onder voorwaarden is de paus dus wel degelijk onfeilbaar. Overigens heb ik ook lang gedacht dat dit dogma herroepen was bij het Tweede Vaticaans Concilie in de zestiger jaren. Maar Katholieknederland.nl zal het allicht beter weten dat dit van de kudde afgedwaalde schaapje.
‘Op een of andere wijze moet de geloofstraditie in de Kerk onfeilbaar zijn. Het juiste geloof is immers de grondslag van de Kerk. Indien Christus een Kerk heeft gesticht die tot het einde der tijden dezelfde zou zijn, dan moet Hij er ook voor gezorgd hebben dat het geloof onvervalst bewaard zou blijven. [...] In de historische mensheid kan het zuiver bewaren van de geopenbaarde waarheid niet doeltreffend worden gewaarborgd door het gezag van een boek, ook al is dit de Heilige Schrift: dit is slechts mogelijk door de onfeilbare leiding van een levend gezag.’ (Catholica, geïllustreerd vademecum voor het katholieke leven, 1955)
Met een kleine knipoog naar die andere discussie: ik kan mij niet herinneren Beatrix ooit te hebben horen spreken krachtens haar hoogste apostolische ambtsbevoegdheid…. 
Maar de meeste pausen sinds 1870 heb je ook niet “ex cathedra” horen spreken. De enige die in de afgelopen 135 een zogenaamd onfeilbare uitspraak heeft gedaan was Pius XII, toen hij in 1950 het dogma van de tenhemelopneming van Maria afkondigde. Geen enkele andere paus heeft ooit een “onfeilbare” uitspraak gedaan en Johannes XII schijnt al bij zijn aantreden verkondigd te hebben dat hij het niet van plan was. Pausen zijn echt ook volgens de katholieke leer net zulke feilbare mensen als alle andere.
De paus als persoon is inderdaad niet onfeilbaar, maar in zijn rol als herder en opvolger van Petrus wel, onder voorwaarden, gezegend met goddelijke bijstand die hem in staat stelt onfeilbare utspraken te doen. Dat is in ieder geval onfeilbaarder dan de meeste mensen worden.
Maar ik geef toe dat het veel minder sterk is dan wel eens wordt gebracht. Dat pausen zo weinig onfeilbare uitspraken doen, heeft er denk ik ook mee te maken dat het een vrij risicovolle bezigheid is. Stel je voor dat je Ex Cathedra stelt dat de mens het enige intelligente wezen is in dit heelal, en tweehonderd jaar later stuiten teslescopen op een beschaving in een andere zonnestelsel. Knap vervelend.
Ach, het dogma van de onfeilbaarheid heeft Hans Küng tenminste de kans geboden beroemd te worden met Unfehlbar? Eine Anfrage (1970). Als katholiek theoloog kun je beroemd worden als kritisch denker door op te schrijven wat menig ander mens zo ook al denkt.